هزارتو

نقد هزار تو

رضا صدیق

ارسال در یکشنبه 19 آبان ساعت 15:24 محمد رستمی

يادداشت رضا صديق ( منتقد ) درباره فيلم هزارتو «هزارتو» با خلق يك فاجعه، انسان امروزِ كلانشهري را با خود به مواجهه طلبيده است. او با يك اتفاق به روايت شخصيت‌هاي زير نقاب پرداخته و از دل يك ملودرام جنايي اجتماعي به تماشاي انسان نشسته است. اميرحسين ترابي در اولين فيلم بلند سينمايي‌اش، هزارتويي بنا كرده و در گذر از تو در توهاي شخصيتي، پرسوناژهاي جمعي خلق كرده است. هويتي كه اجزاءاش را تك تك افراد اين پرسوناژ جمعي تشكيل داده‌اند.

مقابله و همسويي موقعيت تك تك شخصيتها

در خلق اين فاجعه-دزديده و رها شدن كودك، پيكره‌اي ساخته است كه گويي هر يك محتاج ديگري‌اند‌ براي «بودن». بودن در ميزانسن شهري شلوغ كه براي بقا از ديگري بايد گذشت حتي اگر شرطش ايستادن روي شانه جنازه كودك باشد.وضعيت دراماتيكي را كه «هزارتو» ساخته است شايد بتوان روايتي بدون لكنت در ميان همهمه دانست. وضعيتي برهنه و تلخ كه درام و مساله «هزارتو» نه دزديده شدن كودك كه بحران روابط و هويت آدميزاد امروز در مناسبات بي‌رحم شهري است.

هزارتوي فيلم «هزارتو» در همين پيچيدگي زندگى امروز نهفته است. نماي ابتدايي و انتهاي «هزارتو» را بايد بهترين معرف اين دنياي پيچيده دانست؛

اما اين هزارتوي محتوايي بدون تمسك به فرم و ساختاري سينمايي قابل خلق نيست. دريچه دوربين فيلم در ميزانسن‌هاي پرتنش، خود پرسوناژي از صحنه است؛ عقل كل نيست، از قضاوت پرهيز نمي‌كند و مثل باقي كاراكترهاي اثر داراي شخصيت است، با اتفاقات همراه مي‌شود و از رخدادها فاصله نمي‌گيرد، بيرون از متن نيست و خود، بخشي از تودرتويي قصه است. اين شخصيت‌سازي عزم آن دارد كه مخاطب را نيز بخشي از بحران كند. از اين رو است كه دوربين از ضبط نماي ثابت- فيكس پرهيز مي‌كند و در ثابت‌ترين نماها نيز داراي تنش است. حالا كه بحث به اينجا رسيد، اين نكته لازم به ذكر است كه قضاوت عوامانه‌اي است اگر به واسطه «دوربين روي دست» و تم داستان، «هزارتو» را با اصغر فرهادي و فيلم‌هايش خوانش كرد. علت اين عوامانه خواندن نيز به اين جهت است كه جهان «هزارتو» و علت تنش‌زا بودن دوربينش با تم فيلم‌هاي فرهادي تفاوت‌هاي مهم و چشمگيري دارد، يكي از اين تفاوت‌ها همين قضاوتگر بودن دوربين و همراه قرباني و جاني بودن است يعني همان فاكتوري كه فرهادي از آن به‌ شدت پرهيز مي‌كند. اما به فرم و نقش دوربين در ميزانسن‌هاي اثر؛ «هزارتو» با وجود بي‌ادعا بودنش اما فيلمي است كه مي‌شود درباره‌اش جدي‌تر از آنچه هست، سخن گفت. دليل اصلي‌اش نيز همترازي محتواي چندلايه با نقش دوربين و به وسط كشيدن پاي مخاطب در دل داستان است.

لینک کوتاه :